Co widać na USG stopy? Poradnik

Stopa to niespełna trzydzieści kości i kilkadziesiąt ścięgien oraz więzadeł upakowanych na powierzchni dłoni - i właśnie te tkanki miękkie najczęściej odpowiadają za ból. USG stopy pokazuje je w czasie rzeczywistym, także podczas ruchu. Wyjaśniamy, co dokładnie widzi lekarz na ekranie, kiedy warto wykonać to badanie i jak wygląda ono w Centrum Medycznym MediUSG.

USG stopy - co wykrywa badanie i jak powstaje obraz

Ultrasonografia stopy wykorzystuje falę dźwiękową o wysokiej częstotliwości. Głowica ultrasonograficzna wysyła ją w głąb tkanek i odbiera echa odbite od kolejnych warstw. Różna echogeniczność tkanek stopy - czyli zdolność do odbijania fali - sprawia, że ścięgno wygląda inaczej niż mięsień, płyn czy powierzchnia kości.

Na ekranie zdrowe ścięgno ma regularny, prążkowany układ włókien. Płyn jest niemal czarny, tkanka tłuszczowa szara, a kość widoczna jako jasna, ostro odgraniczona linia, za którą pojawia się cień. Zmiany patologiczne stopy zaburzają ten porządek: włókna stają się nieregularne, pojawia się obrzęk, pogrubienie albo zbiornik płynu tam, gdzie go nie powinno być.

Dlatego badanie USG stopy jest tak czułe w ocenie tkanek miękkich stopy, a jednocześnie nie pokazuje wnętrza kości - fala nie przenika przez warstwę korową.

Co widać na USG stopy - struktury oceniane w badaniu

Lekarz ocenia stopę systematycznie, okolica po okolicy, porównując zwykle obie kończyny. W jednym badaniu można obejrzeć:

•       ścięgna prostowników i zginaczy wraz z pochewkami,

•       ścięgno Achillesa i jego przyczep do guza piętowego,

•       rozcięgno podeszwowe, nazywane też powięzią podeszwową,

•       więzadła stopy i stawu skokowego, w tym więzadło strzałkowo-skokowe przednie,

•       stawy stopy i palców - pod kątem wysięku i przerostu błony maziowej,

•       nerwy międzypalcowe oraz nerw piszczelowy w kanale stępu,

•       tkanki miękkie stopy: kaletki, torbiele, guzki, ciała obce.

Dodatkowo opcja dopplerowska pokazuje przepływ krwi. Wzmożone unaczynienie w obrębie ścięgna lub błony maziowej to typowy sygnał aktywnego stanu zapalnego, którego nie widać na zdjęciu rentgenowskim.

Badanie USG stopy - wskazania kliniczne

Ultrasonografia stopy jest badaniem pierwszego wyboru przy dolegliwościach przeciążeniowych i zapalnych, gdy nie ma podejrzenia złamania.

USG stopy przy bólu pięty i śródstopia

Ból pięty przy pierwszych krokach po wstaniu z łóżka to podręcznikowy obraz zapalenia rozcięgna podeszwowego. W badaniu widoczne jest pogrubienie przyczepu powyżej 4 mm i obniżenie jego echogeniczności. Objaw bywa mylnie przypisywany wyłącznie ostrodze piętowej, którą uwidacznia dopiero RTG.

Piekący ból śródstopia promieniujący do palców nasuwa podejrzenie nerwiaka Mortona - zgrubienia nerwu międzypalcowego, dobrze widocznego w USG przy ucisku od strony podeszwy.

USG stopy po urazie i w chorobach zapalnych

Po skręceniu stawu skokowego badanie pokazuje naderwane więzadło, krwiak i wysięk. Przy dolegliwościach nad piętą ocenia się ścięgno Achillesa - jego pogrubienie, ogniska zwyrodnieniowe albo przerwanie ciągłości.

•       podejrzenie zapalenia stawów w przebiegu RZS lub łuszczycowego zapalenia stawów,

•       dna moczanowa i ból stawu palucha,

•       obrzęk grzbietu stopy o niejasnej przyczynie,

•       kontrola gojenia oraz USG stopy przed operacją i po zabiegu,

•       wyczuwalny guzek pod skórą lub podejrzenie ciała obcego.

Jak wygląda USG stopy i jak się do niego przygotować

Przygotowanie do USG stopy praktycznie nie istnieje - nie trzeba być na czczo ani odstawiać leków. Wystarczy zadbać o czystą, nieuszkodzoną skórę i zabrać wygodne obuwie oraz wcześniejsze wyniki badań obrazowych.

Badanie wykonuje się w pozycji leżącej lub siedzącej, z nogą opartą na leżance. Lekarz nakłada żel, prowadzi głowicę wzdłuż kolejnych struktur i prosi o ruchy stopą lub palcami. To badanie dynamiczne: część uszkodzeń ścięgna ujawnia się dopiero podczas zginania i prostowania.

Całość trwa zwykle 15–20 minut i jest bezbolesna. Chwilowy dyskomfort może pojawić się przy ucisku głowicą nad miejscem stanu zapalnego - wystarczy o tym powiedzieć, lekarz zmniejszy nacisk.

Czego USG stopy nie pokaże

Diagnostyka obrazowa stopy nie kończy się na ultrasonografii. Fala dźwiękowa nie przenika przez kość, więc badanie USG kości stopy ogranicza się do oceny jej powierzchni - widoczne bywają wyraźne odłamy i wyrośla, ale nie szczeliny złamań ani zmiany w szpiku.

Przy podejrzeniu złamania, deformacji wymagającej pomiaru osi lub zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych właściwe jest RTG. Gdy oba badania nie wyjaśniają objawów, ortopeda rozważa rezonans magnetyczny - najlepszy do oceny obrzęku szpiku i głęboko położonych więzadeł.

USG stopy w Centrum Medycznym MediUSG

W MediUSG wykonasz USG narządu ruchu, w tym USG stopy i USG stawu skokowego. Badanie nie wymaga skierowania, a jego wynik omawiamy od razu po zakończeniu - wychodzisz z opisem i jasną informacją, co dalej.

Jeśli obraz wskazuje na zapalną chorobę stawów, pomocna będzie konsultacja u reumatologa. Przy zmianach guzkowych i problemach wymagających oceny zabiegowej warto umówić wizytę u chirurga. Aktualne ceny badań i konsultacji znajdziesz w cenniku MediUSG.

FAQ - najczęściej zadawane pytania o USG stopy

Co wykrywa USG stopy?

Zapalenia i uszkodzenia ścięgien, zmiany w rozcięgnie podeszwowym, naderwania więzadeł, wysięk w stawach, nerwiaka Mortona, torbiele, guzki oraz ciała obce w tkankach miękkich. Ocenia też aktywność stanu zapalnego dzięki obrazowaniu przepływu krwi.

Czy USG stopy wykrywa złamania?

Jedynie w ograniczonym zakresie. Widoczne bywa przerwanie powierzchni kości leżącej tuż pod skórą i towarzyszący krwiak, ale drobne szczeliny i złamania przeciążeniowe wymagają RTG lub rezonansu magnetycznego.

Czy USG stopy jest bolesne?

Nie. Badanie polega na przesuwaniu głowicy po skórze pokrytej żelem. Krótkotrwały dyskomfort możliwy jest wyłącznie przy ucisku nad miejscem zmienionym zapalnie.

Ile trwa badanie USG stopy?

Zwykle 15-20 minut. Gdy porównujemy obie stopy albo oceniamy kilka okolic, czas może się nieco wydłużyć.

Czy USG stopy wymaga skierowania?

Na badanie prywatne skierowanie nie jest potrzebne. Warto jednak przynieść opis dolegliwości i wcześniejsze wyniki - pomagają skupić ocenę na właściwej okolicy.