Rak piersi w rodzinie to nie wyrok. Wykryj zagrożenie wcześniej

Rak piersi w rodzinie - jakie badania profilaktyczne wykonać i jak często robić USG

Rak piersi w rodzinie podnosi ryzyko zachorowania nawet kilkukrotnie. Wyjaśniamy, jakie badania profilaktyczne raka piersi powinny wejść do twojego kalendarza, jak często USG piersi wykonywać przy obciążonym wywiadzie i kiedy warto rozważyć badanie genetyczne na mutację genów BRCA1 i BRCA2.

Rak piersi w rodzinie - kiedy mówimy o ryzyku dziedzicznym

Według Krajowego Rejestru Nowotworów ok. 5–10% przypadków raka piersi ma podłoże genetyczne. O dziedzicznym raku piersi mówimy, gdy w rodzinie wystąpiły co najmniej dwa zachorowania u bliskich krewnych pierwszego stopnia (matka, siostra, córka), zwłaszcza przed 50. rokiem życia.

Najczęstszą przyczyną dziedzicznej predyspozycji są mutacje genów BRCA1 i BRCA2. Nosicielki mutacji BRCA1 mają nawet do 70% ryzyko zachorowania na raka piersi w ciągu życia oraz podwyższone ryzyko raka jajnika.

Sygnały ostrzegawcze, że warto skonsultować się z onkologiem genetykiem, to: rak piersi u krewnej przed 45. rokiem życia, rak piersi u mężczyzny w rodzinie, jednoczesne występowanie raka piersi i jajnika oraz obustronny rak piersi u krewnej.

Badania profilaktyczne raka piersi przy obciążonym wywiadzie

Rak piersi w rodzinie - badania profilaktyczne należy zaplanować wcześniej i wykonywać częściej niż w populacji ogólnej. Standardem są:

• Samobadanie piersi - raz w miesiącu, najlepiej tydzień po miesiączce. To pierwsza linia czujności.
• USG piersi - od 25.–30. roku życia, regularnie co 6–12 miesięcy w grupie wysokiego ryzyka.
• Mammografia profilaktyczna - od 35.–40. roku życia, w cyklu rocznym lub co 2 lata, zależnie od zaleceń onkologa.
• Rezonans magnetyczny piersi (MR) - u nosicielek mutacji BRCA, naprzemiennie z mammografią co 6 miesięcy.
• Konsultacja u onkologa lub onkologa genetyka - co 12 miesięcy, z przeglądem aktualnych badań i wywiadu.

Pełen schemat opieki onkologicznej dobiera lekarz indywidualnie - w oparciu o wywiad rodzinny, wiek, gęstość tkanki piersiowej i ewentualny wynik badania genetycznego.

USG piersi jak często wykonywać przy rodzinnym ryzyku

Pytanie USG piersi jak często to jedno z najczęściej zadawanych przez pacjentki z obciążonym wywiadem. Częstotliwość zależy od wieku, gęstości tkanki gruczołowej i wyniku badania genetycznego.

USG piersi jak często po 40. roku życia

W populacji ogólnej kobiet po 40. roku życia zalecane jest USG piersi raz w roku. Jak często USG piersi po 40 roku życia w grupie wysokiego ryzyka? Co 6 miesięcy, naprzemiennie z mammografią.

USG piersi jak często przed 40. rokiem życia

U kobiet młodszych niż 40 lat - bez obciążenia rodzinnego - USG piersi raz w roku w ramach kontroli profilaktycznej. Przy rodzinnym wywiadzie onkologicznym - od 25.–30. roku życia, co 6 miesięcy.

Mammografia czy USG piersi - kiedy które badanie

Mammografia i ultrasonografia piersi to badania które wzajemnie się uzupełniają. Każde z nich pokazuje co innego i ma odmienną czułość zależnie od wieku i gęstości tkanki.

• USG piersi - najlepsze u kobiet młodych, z gęstą tkanką gruczołową, w ciąży i karmiących. Świetnie wykrywa torbiele i lite zmiany ogniskowe.
• Mammografia profilaktyczna - złoty standard po 50. roku życia, wykrywa mikrozwapnienia (wczesny sygnał raka), na które USG jest mniej czułe.
• MR piersi - u nosicielek mutacji BRCA i kobiet z bardzo gęstą tkanką gruczołową, gdzie mammografia jest mało czytelna.

Program profilaktyki raka piersi w ramach NFZ obejmuje mammografię u kobiet w określonej grupie wiekowej. 

Mutacja BRCA1 i BRCA2 - kiedy zrobić test genetyczny

Badanie genetyczne na mutację BRCA1 i BRCA2 warto rozważyć, gdy w rodzinie wystąpiły powyższe sygnały ostrzegawcze. Wynik dodatni nie oznacza wyroku - daje informację, która pozwala intensywniej kontrolować zdrowie i podjąć świadome decyzje. Wskazane są częstsze badania profilaktyczne, w wybranych przypadkach nawet mastektomia profilaktyczna.

Skierowanie na badanie genetyczne wystawia onkolog lub genetyk kliniczny po szczegółowym wywiadzie rodzinnym. Niektóre poradnie genetyki onkologicznej dostępne są w ramach NFZ.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rak piersi w rodzinie zawsze oznacza, że zachoruję?

Nie. Obciążony wywiad zwiększa ryzyko, ale nie jest jednoznaczny z zachorowaniem. Regularne badania profilaktyczne pozwalają wykryć zmianę bardzo wcześnie - gdy szanse na pełne wyleczenie są największe.

Od ilu lat wykonywać USG piersi przy raku piersi w rodzinie?

Standardowo od 25.–30. roku życia lub 5–10 lat przed wiekiem, w którym zachorowała najmłodsza krewna pierwszego stopnia (np. jeśli mama zachorowała w wieku 30 lat - pierwsze USG zaplanuj około 20. roku życia).

Czy mężczyźni z mutacją BRCA też powinni się badać?

Tak. Mężczyźni nosiciele BRCA mają podwyższone ryzyko raka piersi i raka prostaty. Powinni regularnie wykonywać samobadanie piersi i kontrolować się u urologa.

Umów badanie w MediUSG

W MediUSG wykonujemy USG piersi zarówno w ramach kontroli profilaktycznej, jak i pogłębionej diagnostyki przy obciążonym wywiadzie rodzinnym. Badanie prowadzą radiolodzy z doświadczeniem w onkologii.

Zarezerwuj termin online lub telefonicznie - wynik z opisem otrzymasz tego samego dnia. Sprawdź cennik i zaplanuj kolejne badanie wcześniej, żeby utrzymać regularny rytm kontroli.

Źródła

• Medycyna Praktyczna - Rak piersi: mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/100898,rak-piersi
• Pacjent.gov.pl - Programy profilaktyczne: pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne
• National Cancer Institute - Breast cancer: cancer.gov/types/breast